Samozatrudnienie (autónomo) w Hiszpanii: rejestracja, cuota i podatki krok po kroku

01Dwie rejestracje, nie jedna

Zostanie osobą samozatrudnioną (autónomo) w Hiszpanii wymaga dwóch odrębnych rejestracji, a pominięcie którejkolwiek oznacza, że działasz nielegalnie. To dwa różne urzędy i dwa różne cele: Hacienda odpowiada za podatki, a Seguridad Social za składki. Obie rejestracje są obowiązkowe i obie muszą być gotowe, zanim ruszysz z działalnością:

• Rejestracja podatkowa (alta censal) w urzędzie skarbowym (Hacienda) — składana na formularzu modelo 036 lub 037. Zgłaszasz w niej rodzaj działalności (kod epígrafe IAE) oraz reżim podatkowy (IVA, IRPF).
• Zgłoszenie do ubezpieczeń (alta en RETA) w Seguridad Social — RETA to specjalny system ubezpieczeń społecznych dla samozatrudnionych, z którego płacisz miesięczną składkę (cuota).

02Kolejność i terminy: najpierw rejestracja, potem praca

Kolejność ma znaczenie prawne. Rejestrację podatkową (alta censal) w Hacienda składasz wcześniej — jako zgłoszenie zamiaru prowadzenia działalności. Zgłoszenie do RETA robisz najpóźniej w dniu rozpoczęcia działalności (lub wcześniej).

Reguła nadrzędna jest prosta: musisz być zarejestrowany, zanim zaczniesz pracować. Prowadzenie działalności przed dopełnieniem rejestracji niesie ryzyko kary — dlatego nie zaczyna się „na próbę” bez formalnego alta.

03Składka (cuota) i ryczałt (tarifa plana)

Jako autónomo płacisz co miesiąc składkę do ubezpieczeń społecznych (cuota) z systemu RETA. W pierwszym roku zwykle obowiązuje obniżona stawka ryczałtowa (tarifa plana) w wysokości około 80 € miesięcznie — pod warunkiem spełnienia warunków dla nowych rejestracji.

Po okresie ryczałtu składka zależy od twoich realnych dochodów, według systemu progów (tramos) wprowadzonego reformą RD-Ley 13/2022. Innymi słowy: im wyższy dochód, tym wyższa cuota. Składkę trzeba opłacać terminowo — zaległości uruchamiają kary.

04Podatki: deklaracje kwartalne IVA i IRPF

Jako autónomo rozliczasz się kwartalnie. Deklaracje kwartalne składa się zwykle do 20. dnia po zakończeniu kwartału, z wyjątkiem czwartego kwartału, którego termin sięga 30 stycznia. Do składania online potrzebny jest podpis elektroniczny (certificado digital) lub system Cl@ve. Dwie podstawowe deklaracje to:

• Podatek VAT (IVA) — składany na formularzu modelo 303.
• Podatek dochodowy (IRPF) — składany na formularzu modelo 130 (lub 131 przy systemie modułowym).

05Czego potrzebujesz do rejestracji

Zanim złożysz formularze, przygotuj komplet — brak jednego elementu potrafi zatrzymać całą procedurę:

• Numer identyfikacyjny cudzoziemca (NIE) oraz podpis elektroniczny (certificado digital) lub system Cl@ve do składania online.
• Hiszpański rachunek bankowy (IBAN) do opłacania składki (cuota) i podatków.
• Opis działalności i właściwy kod epígrafe IAE — od niego zależy klasyfikacja podatkowa.
• Obywatele UE: certyfikat rejestracji obywatela UE (certificado de registro de ciudadano de la UE). Osoby spoza UE: dowód zezwolenia na pracę na własny rachunek (cuenta propia).

06Obywatele UE i osoby spoza UE

Dla obywateli UE/EOG droga jest prosta: obowiązuje swoboda przedsiębiorczości, więc nie potrzebujesz pozwolenia na pracę — wystarczy numer NIE uzyskany przez certyfikat rejestracji obywatela UE (certificado de registro de ciudadano de la UE).

Osoby spoza UE potrzebują statusu uprawniającego do samozatrudnienia — czyli zezwolenia na pobyt i pracę na własny rachunek (residencia por cuenta propia). Bez odpowiedniego tytułu pobytowego samo alta w Hacienda i RETA nie wystarczy, by legalnie prowadzić działalność.