HomeRadarVerkiezingen 29N
RADARwetten die nog niet zijn aangenomen, maar jou nu al raken
Verkiezingen in Spanje op 29 november: wat verandert er voor inwoners en eigenaren uit de EU
Je recht om in Spanje te wonen en te werken is gewaarborgd door het EU-recht, en de verkiezingen veranderen dat niet. Maar de uitslag bepaalt wel de belastingen op vermogen en erfenissen, de regels voor verhuur, de huurmarkt en de toegang tot hulp.
In het kort
- Op 29 november kiest Spanje vervroegd een nieuw parlement. EU-burgers mogen bij deze verkiezingen niet stemmen.
- De meest waarschijnlijke uitkomst is een PP-regering met steun van Vox. Bijna alle peilingen wijzen die kant op; dit is een inschatting van de redactie, geen voorspelling.
- Op 19 november debatteerden Sánchez en Feijóo. Wij hebben het voor je bekeken: wie wat zei, waar ze er allebei naast zaten en wat van de beloften haalbaar is. Wat er in het debat gebeurde
- Je recht om in Spanje te wonen en te werken hangt niet van de uitslag af. Het EU-recht waarborgt dat, en Madrid kan het niet in zijn eentje veranderen.
- Wat wel kan veranderen: de solidariteitsheffing op grote vermogens en de erfbelasting, de regels voor langetermijnverhuur en toeristische verhuur, het ontruimen van krakers (okupas) en de toegang tot hulp.
- Bij de gemeenteraadsverkiezingen in mei 2027 mag je wel stemmen, als je je daar vooraf voor aanmeldt. Wat je nu kunt doen
- Geen zin om alles te lezen? Kies jouw situatie, dan toont de pagina alleen wat voor jou van belang is. Situatie kiezen
Je mag niet stemmen. Weten wat er speelt, loont wel
Bij de parlementsverkiezingen mogen alleen Spaanse burgers stemmen. EU-burgers hebben volgens de wet wel stemrecht bij gemeenteraads- en Europese verkiezingen. Maar het nieuwe parlement beslist wie als eerste hulp en sociale huurwoningen krijgt, hoe huurders en eigenaren beschermd zijn, en hoe hoog belastingen en premies voor zelfstandigen zijn.
Spanjaarden stemmen op 29 november ook over deze zaken. Daarom lees je hieronder wat elke partij belooft, wat daarvan snel kan en wat je nu al kunt doen.
Over deze verkiezingen
Waarom ze vervroegd zijn
Volgens de planning zouden de Spanjaarden in de zomer van 2027 een parlement kiezen. De regering van Pedro Sánchez verloor eerder haar meerderheid.
Het Congres verwierp het plan voor het begrotingstekort. De regering bleef zonder begroting voor 2027.
Het Congres verwierp twee woningdecreten, onder meer de beperking van de huurstijging tot 2%.
Sánchez ontbond het parlement en schreef verkiezingen uit.
Verkiezingscampagne.
Stemming. De dag erna verandert er niets: de huidige wetten blijven gelden.
Eerste zitting van het nieuwe parlement. Daarna kiest het de premier.
Wie is wie
De partijen: wie is wie
Klik op een partij om de kaart te openen: geschiedenis, wanneer ze aan de macht was, wiens belangen ze verdedigt en wie op haar stemt.
PP
Centrumrechts, grootste oppositiepartij. Aan de macht in 1996–2004 en 2011–2018. Staat volgens de peilingen op één.
Voor buitenlandersStrengere migratie, maar zonder „voorrang voor Spanjaarden”. Puntenvisa, een nieuwe nationaliteitswet, lagere belastingen.
Meer
PP
Volkspartij (Partido Popular)
Aan de macht1996–2004 (Aznar), 2011–2018 (Rajoy)
Verkiezingen 2023137 zetels, eerste plaats
De belangrijkste centrumrechtse partij van het land. Ze ontstond uit de „Alianza Popular”, die in 1976 werd opgericht door Manuel Fraga, een voormalig minister van Franco; de huidige naam draagt ze sinds 1989. De laatste PP-regering viel in 2018: Mariano Rajoy werd weggestemd met een motie van wantrouwen na een vonnis in de corruptiezaak Gürtel. De partij komt op voor ondernemers en eigenaren: lage belastingen, minder regelgeving, één Spanje. Op haar stemmen vaker mensen boven de 55, ondernemers en inwoners van kleine steden; haar bolwerken zijn Madrid, Galicië, Andalusië en Murcia. De leider is Alberto Núñez Feijóo, die tot 2022 13 jaar lang Galicië bestuurde.
Voor buitenlandersStrengere migratie, maar zonder „voorrang voor Spanjaarden”. Puntenvisa, een nieuwe nationaliteitswet, lagere belastingen.
PSOE
Centrumlinks, aan de macht sinds 2018. Premier is Pedro Sánchez.
Voor buitenlandersDe huidige regels en de regularisatie van 2026 behouden, beperkingen op huurprijzen terugbrengen.
Meer
PSOE
Spaanse Socialistische Arbeiderspartij (Partido Socialista Obrero Español)
Aan de macht1982–1996 (González), 2004–2011 (Zapatero), sinds 2018 (Sánchez)
Verkiezingen 2023121 zetels
Een van de oudste partijen van Europa, opgericht in 1879. Onder Felipe González trad Spanje toe tot de EU en kwam er gratis gezondheidszorg voor iedereen; José Luis Rodríguez Zapatero voerde in 2005 een grootschalige regularisatie van migranten door. Pedro Sánchez kwam in 2018 via een motie van wantrouwen aan de macht en regeert sinds 2020 in een coalitie met linkse partijen: eerst met Podemos, daarna met Sumar. Het is een centrumlinkse partij: publieke diensten, pensioenen, rechten van werknemers en een nauwe band met de vakbonden. Haar achterban bestaat uit gepensioneerden en werknemers, in Andalusië, Catalonië, Asturië en Extremadura.
Voor buitenlandersDe huidige regels en de regularisatie van 2026 behouden, beperkingen op huurprijzen terugbrengen.
Vox
Rechts, met het strengste standpunt over migratie. Nooit in de landsregering; volgens peilingen kan ze haar uitslag van 2023 verdubbelen.
Voor buitenlanders„Spanjaarden eerst” bij uitkeringen en woningen, afschaffing van arraigo, herziening van regularisaties, massale uitzettingen.
Meer
Vox
„stem” in het Latijn
Aan de machtNooit in de landsregering. In regio's samen met de PP: 2022–2024 en opnieuw sinds 2026
Verkiezingen 202333 zetels; volgens peilingen 60–67
Een rechts nationaal-conservatieve partij. Ze werd in 2013 opgericht door oud-leden van de PP, die hun partij te zacht vonden; de leider is Santiago Abascal. In 2022–2023 stapte Vox samen met de PP in de regeringen van vijf regio's en in juli 2024 stapte ze eruit uit protest tegen de verdeling van minderjarige migranten over de regio's. In 2026 sloot ze opnieuw akkoorden met de PP in Extremadura, Aragón en Castilla y León. Hoofdthema's: strenge migratiepolitiek, één Spanje zonder toegevingen aan de regio's, traditionele waarden, lage belastingen. Op haar stemmen vaker jonge mannen en inwoners van plattelandsgebieden en kuststreken met veel migranten.
Voor buitenlanders„Spanjaarden eerst” bij uitkeringen en woningen, afschaffing van arraigo, herziening van regularisaties, massale uitzettingen.
Frente Amplio
Een nieuw linkse blok rond Sumar, de kleinere partner van de PSOE in de regering. Kandidaat is Ada Colau.
Voor buitenlandersEen permanente weg naar legalisering, sluiting van de detentiecentra voor vreemdelingen, solidariteitsheffing op grote vermogens, druk op grote woningeigenaren.
Meer
Frente Amplio
Sumar, IU, Más Madrid, Comuns en nog zeven organisaties
Aan de machtSumar is sinds 2023 de kleinere partner van de PSOE in de regering
Verkiezingen 202331 zetels voor Sumar
Een nieuw linkse blok, voor deze verkiezingen samengesteld uit 11 organisaties. De belangrijkste zijn Sumar van Yolanda Díaz, „Izquierda Unida” (IU), waartoe ook de Communistische Partij behoort, Más Madrid en de Catalaanse Comuns. Díaz leidt sinds 2020 het ministerie van Arbeid en zette zich in voor een hoger minimumloon. De kandidaat voor het premierschap is Ada Colau: burgemeester van Barcelona in 2015–2023, die uit de beweging tegen huisuitzettingen de politiek in kwam. Het blok komt op voor huurders en werknemers en zet in op ecologische en feministische thema's. Op het blok stemmen vaker jonge stedelingen, huurders en overheidsmedewerkers in Madrid, Barcelona en Valencia.
Voor buitenlandersEen permanente weg naar legalisering, sluiting van de detentiecentra voor vreemdelingen, solidariteitsheffing op grote vermogens, druk op grote woningeigenaren.
Podemos
Links, doet apart mee aan de verkiezingen. Zij haalden de regularisatie van 2026 binnen.
Voor buitenlandersBereikte de regularisatie van 2026. Wil een nieuwe vreemdelingenwet en sluiting van de detentiecentra.
Meer
Podemos
„Wij kunnen”
Aan de macht2020–2023 in coalitie met de PSOE
Verkiezingen 2023stond op de lijst van Sumar; volgens peilingen 1–2%
Een linkse partij die in 2014 voortkwam uit de protestbeweging van de „verontwaardigden” (15-M) na de economische crisis; oprichter is Pablo Iglesias. In 2020–2023 zat ze in de regering: Iglesias was vicepremier, Irene Montero minister van Gelijkheid. In december 2023 brak ze met Sumar en doet nu apart mee aan de verkiezingen. Ze komt op voor migranten en huurders en verzet zich tegen hogere militaire uitgaven; de campagneslogan is „Vrede, huis en werk”. Podemos sprak in januari 2026 met de regering de regularisatie af.
Voor buitenlandersBereikte de regularisatie van 2026. Wil een nieuwe vreemdelingenwet en sluiting van de detentiecentra.
Regionale partijen
Catalaanse, Baskische, Galicische en Canarische partijen. Zonder hun stemmen haalt de PSOE geen meerderheid.
Voor buitenlandersOnderhandelen over bevoegdheden voor hun regio. Junts wil dat Catalonië zelf verblijfsvergunningen afgeeft. Zonder deze partijen haalt de PSOE geen meerderheid.
Meer
Regionale partijen
Catalonië, Baskenland, Galicië, Canarische Eilanden
Aan de machtBesturen niet in Madrid, maar hun stemmen bepalen wie premier wordt
Verkiezingen 2023Junts 7, ERC 7, EH Bildu 6, PNV 5, BNG 1, CC 1
Junts is de partij van Carles Puigdemont, de voormalige leider van Catalonië, die na het onafhankelijkheidsreferendum van 2017 Spanje verliet. Het zijn centrumrechtse voorstanders van onafhankelijkheid, met de Catalaanse middenklasse en het bedrijfsleven als achterban. In 2023 steunde Junts Sánchez in ruil voor een amnestie, en in oktober 2025 brak ze met hem. ERC is een linkse partij die onafhankelijkheid van Catalonië wil en bestaat sinds 1931. PNV is de Baskische christendemocratische partij, opgericht in 1895, die Baskenland sinds 1980 vrijwel onafgebroken bestuurt en met elke machthebber in Madrid afspraken weet te maken. EH Bildu is een linkse Baskische partij voor onafhankelijkheid. De Galicische BNG en de Canarische Coalición Canaria hebben elk één zetel, maar ook één stem kan de uitkomst bepalen.
Voor buitenlandersOnderhandelen over bevoegdheden voor hun regio. Junts wil dat Catalonië zelf verblijfsvergunningen afgeeft. Zonder deze partijen haalt de PSOE geen meerderheid.
Hoe een regering ontstaat
Alles draait om het getal 176
Om in de eerste ronde premier te worden, heeft een kandidaat 176 van de 350 stemmen nodig. In de tweede stemming, 48 uur later, volstaat het als er meer stemmen voor dan tegen zijn. Haalt één partij geen 176 zetels, dan moet ze afspraken maken met andere partijen. De voorwaarden van die afspraken bepalen wat er verandert voor buitenlanders, ook voor EU-burgers.
Peiling van 40dB voor El País en SER, 2–4 november 2026. Bijna alle peilingen zetten de PP op één; alleen het staatsonderzoeksbureau CIS zette in oktober de PSOE op één.
Gegevens van de peiling
- Uitgevoerd door
- 40dB. in opdracht van El País en Cadena SER
- Wanneer
- 2–4 november 2026
- Hoe
- 2.000 online-interviews
- Wie zijn ondervraagd
- inwoners van Spanje vanaf 18 jaar met stemrecht, behalve in Ceuta en Melilla
- Foutmarge
- ±2,2% bij een betrouwbaarheidsniveau van 95%
- Zetelbereik
- PP 124–137, PSOE 115–123, Vox 58–64
- Gepubliceerd
- 9 november 2026, El País
De volledige tekst van de vragen en de antwoorden staan op de websites van El País en Cadena SER.
Vier regeringen
Welke scenario's mogelijk zijn
PP regeert, Vox is de kleinere partnermeest waarschijnlijk
De PP krijgt de meeste zetels en vormt een regering met steun van Vox. Het PP-programma is de basis; Vox eist enkele toegevingen.
PP regeert, maar Vox bepaalt de agendareëel
Vox stelt harde voorwaarden, zoals in de regionale akkoorden van 2026 in Extremadura, Aragón en Castilla y León. De belangrijkste is de „nationale prioriteit”: Spanjaarden staan als eerste in de rij voor hulp en woningen.
PSOE regeert en bepaalt de agendaonwaarschijnlijk
De PSOE zet de koers van 2024–2026 voort en brengt de verworpen woningmaatregelen terug. Daarvoor heeft ze een veel betere uitslag nodig dan de peilingen laten zien.
PSOE regeert, maar de partners dwingen hun hervormingen afmogelijk
De PSOE haalt alleen een meerderheid met alle partners tegelijk. Van links zetten Frente Amplio en Podemos druk: mildere migratieregels, een strengere woningmarkt. De regionale partijen Junts en PNV eisen meer bevoegdheden voor de regio's en minder regulering van de huur.
Een belofte is nog geen wet
Wat snel kan veranderen en wat niet
Partijprogramma's klinken allemaal even vastberaden, maar sommige beloften worden in weken uitgevoerd, andere vragen een meerderheid in het parlement en weer andere stuiten op de Grondwet of het EU-recht.
| Middel | Hoe snel | Wat je zo kunt veranderen |
|---|---|---|
| Regeringsdecreet (real decreto) | weken | Het reglement voor vreemdelingen. Dat geldt voor burgers van landen buiten de EU, dus ook voor je familieleden zonder EU-nationaliteit. |
| Gewone wet | maanden | Wonen en huur, belastingen, inschrijving bij de gemeente (padrón), uitkeringen, premies voor zelfstandigen. |
| Organische wet | 176 stemmen | De vreemdelingenwet: verblijf op grond van banden met Spanje (arraigo), uitzetting. Voor EU-burgers geldt ze niet. |
| Madrid beslist niet alleen | — | Je recht om in Spanje te wonen, te werken en een eigen bedrijf te hebben op dezelfde voorwaarden als Spanjaarden, staat in het EU-recht. |
De regio's handelen nu al: Extremadura, Aragón en Castilla y León voeren op grond van PP-Vox-akkoorden een „nationale prioriteit” in voor hun sociale hulp en woningen.
Per thema
Wat verandert er voor jou
Maak twee keuzes. Bij elk thema staat links wat vandaag geldt en hoe snel dat kan veranderen, en rechts wat de partijen van de gekozen regering willen.
Wie ben jij? Kies je situatie
De pagina toont alleen de thema's en stappen die voor jou van belang zijn.
Kies een scenario
Welke regering er na de verkiezingen wordt gevormd.
▲▲ veel strenger▲ strenger= zoals nu▼ milder⇄ anders
Voor eigenaren: verhuur en krakers
- A▼ milderMinder beperkingen voor verhuurders, sneller ontruimen van krakers (okupas).
- B⇄ andersHetzelfde, maar Vox wil toeristische appartementen beperken.
- C▲ strengerHet plafond op huurstijging en btw op een deel van de toeristische verhuur komen terug.
- D⇄ andersLinks eist harde maatregelen tegen grote eigenaren, regionale partijen remmen die af.
Nu
Langetermijnverhuur valt onder de huurwet (LAU): de minimale looptijd van een contract is 5 jaar, en 7 jaar als de verhuurder een bedrijf is. Toeristische verhuur valt niet onder deze wet: de regels en vergunningen daarvoor bepalen de regio's.
Ley 29/1994, art. 5 en 9Hoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigVoor het afschaffen van de woningwet en snellere ontruiming zijn nieuwe wetten nodig. Toeristische verhuur wordt geregeld door regio's en gemeenten, dus hier hangt veel niet van deze verkiezingen af, maar van jouw regio.
De woningwet van 2023 afschaffen, samen met de gespannen zones (zonas tensionadas) en de prijsindex. Krakers (okupas) snel ontruimen: in het campagnestuk „Contract met Spanje” staat 48 uur. Over toeristische verhuur zegt het programma niets.
Elke regulering van de huur afschaffen en krakers (okupas) hard aanpakken. Tegelijk „de massale verspreiding van toeristische appartementen reguleren” en verbieden om woningen te verhuren aan mensen zonder papieren.
De verworpen maatregelen terugbrengen: huurstijging maximaal 2%, verlenging van contracten, beperkingen op seizoensverhuur en kamerverhuur, 10% btw op een deel van de kortlopende toeristische verhuur, toeslagen op de onroerendgoedbelasting (IBI) voor leegstaande en toeristische woningen.
Frente Amplio: woningen onteigenen van eigenaren met meer dan 1000 appartementen en een belasting van 10% op speculatie. Podemos: huur maximaal 30% van het inkomen van de huurder en contracten van 10 jaar.
Junts, PNV en Coalición Canaria stemden in oktober 2026 tegen het huurdecreet.
Voor jou: Verhuur je aan toeristen? Controleer de vergunning en de regels van je regio: die zijn belangrijker dan de uitslag van de verkiezingen. Langetermijnverhuur: gids voor verhuurders
Belastingen voor inwoners en eigenaren
- A▼ milderLagere inkomstenbelasting, geen solidariteitsheffing op grote vermogens.
- B▼ milderPlus afschaffing van de erfbelasting.
- C= zoals nuGeen verandering.
- D▲ strengerHogere heffingen op grote vermogens.
Nu
De solidariteitsheffing op grote vermogens is voor onbepaalde tijd verlengd. Eigenaren die niet in Spanje wonen, betalen inkomstenbelasting voor niet-residenten (IRNR): zowel over huurinkomsten als over een woning die ze zelf gebruiken. Voor inwoners van EU-landen is het tarief 19%.
Ley 38/2022, art. 3 · RDLeg 5/2004, art. 13 en 25Hoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigBelastingen veranderen alleen via een wet.
De inkomstenbelasting (IRPF) verlagen voor middelhoge en lage inkomens en het schijvenstelsel jaarlijks aan de inflatie aanpassen. „Belastingen die investeringen hinderen” afschaffen; volgens Feijóo is dat de solidariteitsheffing op grote vermogens. De inkomstenbelasting voor niet-residenten noemt het programma niet.
Inkomstenbelasting: tot 22 000 € vrijgesteld, 15% tot 70 000 € en 25% daarboven. De belastingen op vermogen en op erfenissen afschaffen.
De huidige belastingen behouden, inclusief de solidariteitsheffing op grote vermogens.
Frente Amplio: een jaarlijkse belasting van 2% op vermogen boven 1 miljoen € en 3% boven 50 miljoen €.
Junts en PNV zijn tegen belastingverhogingen en willen meer fiscale bevoegdheden voor hun regio's.
Voor jou: Geen enkele partij stelt voor de belasting voor niet-residenten te wijzigen: je aangifte (modelo 210) dien je gewoon zoals voorheen in. Belasting voor niet-residenten: modelo 210
Het recht om in Spanje te wonen en te werken
- A= zoals nuGeen verandering.
- B= zoals nuGeen verandering in je status; de toegang tot hulp verandert wel.
- C= zoals nuGeen verandering.
- D= zoals nuGeen verandering.
Nu
Een EU-burger mag langer dan drie maanden in Spanje wonen als hij werkt, een eigen bedrijf heeft of genoeg middelen en een zorgverzekering heeft. Hij mag werken en studeren op dezelfde voorwaarden als Spanjaarden. Na vijf jaar wordt het verblijfsrecht permanent.
RD 240/2007, art. 3, 7 en 10Hoe snel dit kan veranderen
Niet in Madrid beslist · EU-rechtDit recht staat in de EU-verdragen en -richtlijnen. Eén land kan het niet veranderen, en geen enkele partij stelt dat voor.
Het programma raakt de rechten van EU-burgers niet. Puntenvisa, quota en de integratieplicht gelden voor burgers van landen buiten de EU.
De uitzettingen en de afschaffing van arraigo waar Vox om vraagt, gelden voor burgers van landen buiten de EU. Maar de „nationale prioriteit” bij hulp en woningen scheidt Spanjaarden van alle anderen, ook van EU-burgers.
Stelt geen veranderingen voor.
Stelt geen veranderingen voor.
Stellen geen veranderingen voor.
Voor jou: Controleer of je een registratiebewijs voor EU-burgers (certificado de registro, de „groene NIE”) en een geldige inschrijving bij de gemeente (padrón) hebt.
Uitkeringen en sociale hulp
- A▲ strengerVoorrang op basis van opgebouwde jaren en inschrijving, niet van het paspoort.
- B▲▲ veel strengerSpanjaarden eerst.
- C= zoals nuGeen verandering.
- D= zoals nuGeen verandering.
Nu
Elke uitkering heeft eigen voorwaarden, nationaliteit geeft geen voorrang. Voor het minimale leefinkomen (IMV) is bijvoorbeeld een jaar legaal verblijf nodig.
Ley 19/2021Hoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigLandelijke uitkeringen veranderen via een wet. Regionale hulp wijzigen de regio's zelf, en de drie regio's met PP-Vox-akkoorden zijn al begonnen. Volgens de media noemde het Hof van Justitie van de EU in mei 2026 de eis van tien jaar verblijf voor uitkeringen indirecte discriminatie.
Voorrang bij een deel van de uitkeringen en overheidsdiensten op basis van „echte, langdurige en controleerbare” banden met het land: inschrijving bij de gemeente (padrón), opgebouwde sociale premies, woonduur in Spanje. De PP schrijft er zelf bij dat voorrang niet alleen van nationaliteit mag afhangen. Alleen een inschrijving is niet genoeg voor niet-spoedeisende hulp.
Spanjaarden eerst bij uitkeringen, kinderopvangplaatsen, schoolbeurzen en sociale huurwoningen. Mensen zonder papieren: geen uitkeringen en overheidsdiensten, behalve humanitaire hulp. Legale migranten: toegang naargelang het aantal jaren dat ze sociale premies betaalden.
Verwerpt de „nationale prioriteit”; stemde samen met de PP in het Congres tegen het voorstel van Vox.
Tegen elke voorrang op grond van nationaliteit.
Volgens de media eist Junts voor beschermde woningen in Catalonië 10 jaar verblijf in de regio in plaats van 3.
Voor jou: In scenario A en B worden de opgebouwde sociale premies en een ononderbroken inschrijving bij de gemeente (padrón) doorslaggevend. Het moeilijkst hebben het wie onlangs is verhuisd.
Inschrijving bij de gemeente (padrón)
- A▲ strengerAlleen een inschrijving is niet meer genoeg voor hulp.
- B▲▲ veel strengerInschrijvingen zonder contract worden geannuleerd.
- C= zoals nuGeen verandering.
- D= zoals nuGeen verandering.
Nu
Iedereen die in Spanje woont, moet zich inschrijven in zijn gemeente. Verblijfsdocumenten zijn daarvoor niet nodig.
Ley 7/1985, art. 15Hoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigDe plicht om je in te schrijven waar je woont, staat in de wet op het lokale bestuur. Je kunt de inschrijving voor mensen zonder papieren alleen verbieden door die wet te wijzigen.
Een inschrijving alleen geeft geen toegang tot niet-spoedeisende hulp.
Mensen zonder papieren niet inschrijven. Volgens het akkoord met de PP in Extremadura is een inschrijving zonder wettelijk recht op de woning ongeldig; daar komt ook een dienst om valse inschrijvingen op te sporen.
Stelt geen veranderingen voor.
Geen voorstellen.
Geen voorstellen.
Voor jou: Een inschrijving op basis van een huurcontract of eigendom is in elk scenario beschermd.
Huur: als je een woning huurt
- A⇄ andersEenvoudiger voor eigenaren, huurders in gespannen zones krijgen minder bescherming.
- B▲▲ veel strengerHetzelfde, plus voorrang voor Spanjaarden bij sociale huurwoningen.
- C▼ milderHet plafond op huurstijging komt terug.
- D⇄ andersLinks eist meer, regionale partijen remmen af.
Nu
Op grond van de woningwet van 2023 mogen regio's „gespannen zones” (zonas tensionadas) aanwijzen met een beperking van de prijzen. De minimale looptijd van een contract is 5 jaar, en 7 jaar als de verhuurder een bedrijf is: die staat in een andere wet, de huurwet (LAU). Een plafond van 2% op huurstijging bestaat niet: het Congres verwierp het decreet op 2 oktober.
Ley 12/2023, art. 18 · Ley 29/1994, art. 9Hoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigDe woningwet kan met een gewone wet worden afgeschaft. Spoedmaatregelen voert de regering in met een decreet-wet, maar het Congres moet dat binnen 30 dagen goedkeuren. Zo mislukten in oktober de beperkingen op de huur.
De woningwet van 2023 afschaffen, samen met de gespannen zones (zonas tensionadas) en de prijsindex. Krakers (okupas) snel ontruimen: in het campagnestuk „Contract met Spanje” staat 48 uur. Een miljoen woningen bouwen; voor kopers tot 40 jaar de btw op een eerste woning verlagen van 10% naar 4%.
Elke regulering van de huur afschaffen en krakers (okupas) hard aanpakken. „Een Spanjaard altijd eerst” bij woningen, een verbod om woningen te verhuren aan mensen zonder papieren. In Extremadura zijn volgens het akkoord met de PP voor een sociale woning 10 jaar inschrijving bij de gemeente nodig bij koop en 5 jaar bij huur.
De verworpen maatregelen terugbrengen: huurstijging maximaal 2%, verlenging van contracten, beperkingen op seizoensverhuur en kamerverhuur, 10% btw op toeristische verhuur.
Frente Amplio: woningen onteigenen van eigenaren met meer dan 1000 appartementen en een belasting van 10% op speculatie; ze beloven de huur gemiddeld met 31% te verlagen. Podemos: huur maximaal 30% van het inkomen en contracten van 10 jaar.
Junts, PNV en Coalición Canaria stemden in oktober 2026 tegen het huurdecreet: beperkingen op de prijzen steunen ze niet.
Voor jou: De minimale looptijd van jouw contract staat in de huurwet (LAU), en geen enkel programma schaft die af. Huurcontract en borg
Zelfstandigen (autónomos)
- A▼ milderHet eerste jaar zonder premie.
- B▼ milderZonder premie bij een laag inkomen.
- C= zoals nuGeen verandering.
- D= zoals nuGeen verandering.
Nu
De premie hangt af van het inkomen. Starters betalen de eerste 12 maanden een verlaagde premie (tarifa plana).
Ley 20/2007, art. 38 terHoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigPremies veranderen via een wet of een decreet-wet.
Nieuwe zelfstandigen het eerste jaar zonder premie, en als het inkomen lager is dan het minimumloon ook het tweede jaar. Bij een omzet tot 85 000 € per jaar hoef je geen btw te berekenen en geen btw-aangiften in te dienen.
Geen premie voor wie minder verdient dan het minimumloon.
Geen voorstellen voor de verkiezingen.
Geen voorstellen voor de verkiezingen.
Geen voorstellen voor de verkiezingen.
Familieleden van buiten de EU
- A▲ strengerDe reserveroute via arraigo wordt een uitzondering.
- B▲▲ veel strengerArraigo kan helemaal worden afgeschaft.
- C= zoals nuAlles blijft zoals nu.
- D⇄ andersOver het geheel milder, maar in Catalonië kan Catalonië zelf vergunningen afgeven.
Nu
De echtgenoot, partner en kinderen van een EU-burger die zelf geen EU-nationaliteit hebben, krijgen een verblijfskaart voor familieleden van een EU-burger (tarjeta de familiar de ciudadano de la Unión). Die vraag je aan volgens de regels voor EU-burgers, niet volgens de algemene migratiewet.
RD 240/2007, art. 8Hoe snel dit kan veranderen
Weken · regeringsdecreetDe verblijfskaart voor familieleden wordt beschermd door het EU-recht. Maar familieleden die daar niet onder vallen, leven onder het algemene vreemdelingenreglement, en dat verandert de regering met een decreet in een paar weken.
Massale regularisaties bij wet verbieden. Arraigo wordt een „uitzondering”: elke aanvraag wordt individueel beoordeeld, alleen voor de duur van het verblijf in het land wordt geen vergunning gegeven.
Arraigo als instrument afschaffen. Iedereen uitzetten die illegaal is binnengekomen en de mogelijkheid schrappen om een uitzetting door een boete te vervangen.
Het reglement van 2024 behouden. Belooft geen nieuwe massale procedures.
Frente Amplio: een permanente weg naar legalisering in plaats van eenmalige campagnes en meer medewerkers bij de migratiekantoren. Podemos: een nieuwe vreemdelingenwet.
Junts wil het afgeven van vergunningen aan Catalonië overdragen; haar wetsvoorstel verviel door de ontbinding van het parlement. PNV en EH Bildu willen dezelfde bevoegdheden voor Baskenland.
Voor jou: Past je familielid onder de verblijfskaart voor familieleden, vraag die dan aan: ze is betrouwbaarder dan arraigo.
Spaanse nationaliteit
- A▲ strengerStrengere eisen, nieuwe termijnen zijn nog niet genoemd.
- B▲▲ veel strenger15 jaar en een controle van al verleende nationaliteiten zijn mogelijk.
- C= zoals nuGeen verandering.
- D▼ milderDe termijnen kunnen korter worden.
Nu
Je moet 10 jaar in Spanje hebben gewoond. Voor vluchtelingen 5 jaar. Voor burgers van Latijns-Amerikaanse landen, Andorra, de Filipijnen, Equatoriaal-Guinea en Portugal 2 jaar. Voor echtgenoten van Spanjaarden 1 jaar. Examens: Spaans DELE A2 en de CCSE-toets.
Código Civil, art. 22Hoe snel dit kan veranderen
Maanden · wet nodigTermijnen en eisen veranderen met een gewone wet. De nationaliteit afnemen kan alleen bij wie ze niet door geboorte kreeg: dat staat uitdrukkelijk in de Grondwet (art. 11.2). Twee van zulke gronden bestaan nu al (Código Civil, art. 25).
Een nieuwe wet onder de leus „nationaliteit wordt niet weggegeven”: legaal en ononderbroken verblijf, goed Spaans, kennis van de geschiedenis, een schoon strafblad, geen schulden bij de belastingdienst en de sociale zekerheid. Genaturaliseerde burgers kunnen hun nationaliteit verliezen bij zware misdrijven. De voordelen voor Latijns-Amerikaanse landen blijven. Nieuwe termijnen zijn niet genoemd.
Alle nationaliteiten controleren die de afgelopen jaren zijn verleend. In 2021 stelde Vox 15 jaar voor in plaats van 10 en een verplichte afstand van de vorige nationaliteit; het Congres verwierp dat.
Stelt geen concrete veranderingen voor.
Sumar diende een wetsvoorstel in om de termijnen te verkorten; dat verviel door de ontbinding van het parlement. Podemos stelt voor dat de regering de nationaliteit aan migranten verleent.
ERC stelt nationaliteit na 5 jaar voor.
Voor jou: Burgers van de meeste EU-landen moeten 10 jaar in Spanje hebben gewoond. Heb je die termijn al, dien dan je aanvraag in volgens de huidige regels.
Onze conclusie · mening van de redactie
Bereid je voor op scenario A: een PP-regering die Vox nodig heeft.
De peilingen zijn het over de hoofdzaak eens: de PP staat eerst, en een meerderheid heeft ze alleen samen met Vox. Voor EU-burgers betekent dat: lagere belastingen, minder regulering van de huur, sneller ontruimen van krakers (okupas). En tegelijk strengere toegang tot hulp en sociale huurwoningen voor wie nog niet lang in Spanje woont.
Hoe veel strenger, bepaalt het akkoord tussen de partijen. De PP stelt voor om de inschrijving bij de gemeente (padrón), de opgebouwde sociale premies en de woonduur in het land mee te tellen. Vox dringt aan op voorrang voor Spanjaarden; in drie regio's staat dat al in de akkoorden. Ons advies: houd je registratie als EU-burger en je inschrijving bij de gemeente (padrón) op orde, voorkom gaten in je sociale premies en laat je opnemen in het kiezersregister voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Ivan Pustovalov, oprichter van RightNOW
Wat je nu kunt doen
Stappen voor de komende maanden
Hier staan de stappen voor alle situaties.
Verhuur je een woning? Controleer het contract en de vergunning
Voor langetermijnverhuur geldt de huurwet. Voor toeristische verhuur gelden de regels en vergunningen van je regio.
Langetermijnverhuur Verhuur aan toeristen Kraken (okupación): wat te doen
Woon je niet in Spanje? Dien je aangifte als niet-resident in zoals voorheen
Geen enkele partij stelt voor de belasting voor niet-residenten te wijzigen.
Denk je aan een erfenis? Houd de belasting in de gaten
Vox stelt voor de erfbelasting af te schaffen. Zolang die wet er niet is, gelden de huidige regels.
Meld dat je wilt stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen
Bij de gemeenteraadsverkiezingen in mei 2027 mag je alleen stemmen als je vooraf in het kiezersregister staat. Vraag de deadline na bij je gemeente (ayuntamiento).
Controleer je registratie als EU-burger en je inschrijving bij de gemeente (padrón)
Het registratiebewijs en een ononderbroken inschrijving bewijzen hoe lang je in Spanje woont. In scenario A en B hangt van die termijn de voorrang bij hulp en sociale huurwoningen af.
Bewaar je opgebouwde sociale premies
Voorkom onderbrekingen en werk zonder contract: van de opgebouwde jaren hangt de toegang tot hulp af.
Voor huurders: controleer de looptijd van je contract
Als de woningwet wordt afgeschaft, verdwijnen de gespannen zones (zonas tensionadas) en de prijsindex. De minimale looptijd van het contract blijft wel.
Ga je zelfstandige (autónomo) worden? Houd de premies in de gaten
Onder de PP kan het eerste jaar zonder premie zijn.
Vraag een verblijfskaart voor familieleden van een EU-burger aan voor je familielid
Ze is beschermd door het EU-recht en hangt niet af van een hervorming van arraigo.
Heb je de termijn voor de nationaliteit? Dien nu je aanvraag in
Je hebt de examens DELE A2 en CCSE en een bewijs van goed gedrag nodig.
Alle gidsen over documenten: Wonen: kopen, verkopen, erven
Wat hiervan raakt precies jou?
Mijn situatie checken met NAVIRN Digital Rights S.L. · 11 talen · juridische bronnen alleen BOE
Bronnen
Uitschrijving van de verkiezingen: lamoncloa.gob.es, 05.10.2026
Wie mag stemmen en hoe de premier wordt gekozen: Grondwet, art. 13.2, 81 en 99 · kieswet (LOREG), art. 2, 69, 176 en 210
Buitenlanders: LO 4/2000 · RD 1155/2024 · RD 316/2026 · RD 240/2007 · Richtlijn 2003/109/CE
Nationaliteit, wonen, belastingen: Código Civil, art. 22 en 25 · Ley 12/2023 · Ley 29/1994 (LAU) · LO 1/2025 · RDLeg 5/2004 (IRNR)
Standpunten van de partijen: PP, programma „La Reconstrucción Nacional”, 10.11.2026; Vox, „Programa económico y de vivienda”, oktober 2025, en het programma van 2023; PP-Vox-akkoord in Extremadura, 16.04.2026; uitspraken van PSOE, Frente Amplio, Podemos, Junts en ERC tijdens de campagne.
* Dit is een analyse van verkiezingsbeloften, geen weergave van het geldende recht. Partijen veranderen van standpunt tijdens de onderhandelingen; zodra er een regering is, werken we dit materiaal bij. Inschattingen van de kans en de snelheid van veranderingen zijn de mening van de redactie. RightNOW voert geen campagne voor een partij. De blokken „Nu” zijn op 10.11.2026 vergeleken met de wetteksten op boe.es.
Dagelijkse bescherming nodig, niet alleen een eenmalige controle?
Inbegrepen: controle van Spaanse documenten, brieven, verzoeken en contracten vóór ondertekening, actieplannen, advies en verzending van je claims als bewijskrachtige kennisgeving (burofax).