De complementaria: bezwaar tegen de “tweede aanslag” na je aankoop in Spanje

01Een tweede aanslag van een ándere belastingdienst

Bij aankoop van een bestaande woning in Spanje doe je zelf aangifte en betaal je ITP (Impuesto de Transmisiones Patrimoniales) aan de regionale belastingdienst (Hacienda autonómica) — niet aan de staatsdienst AEAT. Die regionale dienst kan, tot vier jaar later, oordelen dat je aangegeven waarde te laag was en een liquidación complementaria (in de volksmond een “paralela”) sturen voor het verschil, plus vertragingsrente, en soms nog een boete.

Wat eigenaren missen: deze aanslag is voorlopig. Het is de mening van de fiscus over de waarde, geen rechterlijk vonnis. Hij kan — en wordt vaak — vernietigd, want de dienst moet degelijk motiveren hoe hij aan die waarde kwam. Een bureauwaardering die nooit naar jóuw specifieke, misschien oudere of gebrekkige woning heeft gekeken, is een klassieke grond voor vernietiging.

02Waarom hij kwam: de valor de referencia

Sinds 1 januari 2022 (Ley 11/2021) is de belastinggrondslag voor ITP de valor de referencia van het Catastro, telkens als die hoger is dan de prijs die je betaalde. Deed je aangifte over de koopprijs en lag de referentiewaarde hoger, dan volgt een complementaria voor het gat vrijwel automatisch.

De referentiewaarde is een vermoede waarde, geen onaantastbare. Je moet er eerst over betalen of aangeven, maar je kunt hem daarna aanvechten — via een rectificación de la autoliquidación of bezwaar tegen de complementaria — met bewijs dat de marktwaarde lager is: een onafhankelijke taxatie (tasación), de akte, foto’s, gebreken, vergelijkbare verkopen. Bij oudere of pre-2022-aankopen zonder referentiewaarde doet de dienst in plaats daarvan een comprobación de valores (art. 57 LGT) met expertmethodes — en die zijn het meest kwetsbaar van allemaal.

Het Constitutionele Hof heeft de algemene vraag inmiddels beslecht. In arrest STC 13/2026 van 12 februari 2026 (BOE van 19 maart 2026) wees het voltallige hof een vraag naar de grondwettigheid van de valor de referencia als grondslag van de ITP af: het systeem is grondwettig, omdat het gemiddelde waarden dicht bij de marktwaarde belast en de belastingplichtige nog steeds een andere waarde mag bewijzen. Betogen dat de referentiewaarde als zodanig ongrondwettig is, werkt dus niet meer. Wat overblijft is het aanvechten van jouw eigen bedrag — een rectificación de la autoliquidación of bezwaar tegen de complementaria — waarbij je, zo benadrukte het hof, elk bewijs mag aanvoeren, ook een deskundigentaxatie. De tasación pericial contradictoria zelf staat niet open om een referentiewaarde te corrigeren.

03De drie manieren om te vechten

Je hebt één maand vanaf de dag na de kennisgeving. Drie routes, en je kunt ze combineren:

• Recurso de reposición — bezwaar bij dezelfde dienst die de aanslag stuurde. Optioneel, goedkoop, één maand. Vaak een zinvolle eerste zet als de motivering zwak is.
• Reclamación económico-administrativa (TEAR) — een claim bij het regionale economisch-administratieve tribunaal, één maand. Je mag hier meteen naartoe (reposición overslaan). Hier sneuvelen de meeste slecht gemotiveerde waardecontroles.
• Tasación pericial contradictoria (TPC) — je stelt je eigen deskundige aan tegenover de waardering van de dienst. Je betaalt je eigen deskundige; een derde deskundige kan een voorschot vragen en zijn kosten kunnen, afhankelijk van de uitkomst, ook voor jou zijn (art. 135.3 LGT). Ze bestaat alleen tegen een echte comprobación de valores — de dienst heeft je aangegeven waarde gecontroleerd met een van de methoden van art. 57.1 LGT (een deskundigenrapport, gemiddelde marktprijzen, coëfficiënten op registerwaarden, verzekerings- of hypotheektaxaties, de prijs van andere verkopen van hetzelfde pand…) en de belasting op die basis opnieuw vastgesteld: dan schort aanvragen binnen de maand de betaling van de complementaria automatisch op, zonder zekerheid, en bevriest de aanslag terwijl de waarden worden vergeleken. Past je aanslag alleen de valor de referencia van het Catastro toe, dan is de TPC niet beschikbaar — betwist dan de referentiewaarde zelf (rectificación) en gebruik reposición of TEAR.

04Termijnen, betaling en opschorting

De maand is hard. Mis je hem, dan sluiten de gewone bezwaarwegen (reposición, TEAR): de aanslag wordt firme en invorderbaar — met toeslagen als hij naar de inning gaat (apremio) — en alleen de bijzondere herzieningswegen blijven over: een verzoek om nietigverklaring van de aanslag (art. 217 LGT), correctie van materiële of rekenfouten (art. 220) en de buitengewone herziening van art. 244, elk op een eigen korte, gesloten lijst van gronden. Negeer de brief niet omdat hij intimiderend oogt; een onbeantwoorde complementaria is juist de dure.

Betalen om bezwaar te maken hoeft niet — maar bezwaar maken stopt de invordering niet vanzelf. De vrijwillige betaaltermijn van art. 62.2 LGT loopt door terwijl je reposición of TEAR-claim in behandeling is; daarna gaat de schuld in gedwongen invordering (apremio) met toeslagen en rente (art. 161). Wat haar stopt is een opschorting: automatisch als je het bedrag zekert (bankgarantie of deposito — art. 224.1 en 233.1); zonder zekerheid alleen bij een reken- of feitelijke fout of, voor het TEAR, als betalen moeilijk herstelbare schade zou veroorzaken (art. 224.3, 233.4–5); en, waar een TPC mogelijk is, automatisch zonder zekerheid door de TPC zelf in te dienen (deskundigenkosten kunnen wel ontstaan) (art. 135.1). Rente loopt op de achtergrond door, dus een snel en goed onderbouwd bezwaar is goedkoper dan een traag — maar een verkeerde aanslag “voor de zekerheid” betalen en later terugvorderen is de dure weg.

05De klassieke fouten (elk kost echt geld)

• Uit angst betalen. De aanslag is voorlopig en binnen één maand aanvechtbaar; de meeste zwakke waardecontroles worden vernietigd. Eerst betalen, later terugvragen is traag en vaak onnodig.
• De maandtermijn missen. Daarna zijn de gewone bezwaarwegen gesloten, wordt de aanslag firme en gaat hij naar gedwongen inning met toeslagen. Dit is de duurste fout.
• De TPC niet gebruiken als die beschikbaar is. Tegen een echte waardecontrole is het een route die de betaling zonder zekerheid opschort terwijl een onafhankelijke deskundige hertaxeert, maar de procedure kan geld kosten; ook andere beperkte gronden voor opschorting zonder zekerheid bestaan; tegen een aanslag op basis van de valor de referencia geldt ze niet, en mensen verliezen de maand door erop te wachten.
• Sowieso onder de valor de referencia aangeven. Koop je nog, dan voorkomt aangifte over de referentiewaarde (of het bezwaar vooraf plannen) de complementaria helemaal.
• Aannemen dat de dienst de waarde goed had. Waardecontroles worden routineus vernietigd wegens slechte motivering — een generieke methode, geen bezoek, geen rekening met de echte staat van je woning.