De complementaria: bezwaar tegen de “tweede aanslag” na je aankoop in Spanje

01Een tweede aanslag van een ándere belastingdienst

Bij aankoop van een bestaande woning in Spanje doe je zelf aangifte en betaal je ITP (Impuesto de Transmisiones Patrimoniales) aan de regionale belastingdienst (Hacienda autonómica) — niet aan de staatsdienst AEAT. Die regionale dienst kan, tot vier jaar later, oordelen dat je aangegeven waarde te laag was en een liquidación complementaria (in de volksmond een “paralela”) sturen voor het verschil, plus vertragingsrente, en soms nog een boete.

Wat eigenaren missen: deze aanslag is voorlopig. Het is de mening van de fiscus over de waarde, geen rechterlijk vonnis. Hij kan — en wordt vaak — vernietigd, want de dienst moet degelijk motiveren hoe hij aan die waarde kwam. Een bureauwaardering die nooit naar jóuw specifieke, misschien oudere of gebrekkige woning heeft gekeken, is een klassieke grond voor vernietiging.

02Waarom hij kwam: de valor de referencia

Sinds 1 januari 2022 (Ley 11/2021) is de belastinggrondslag voor ITP de valor de referencia van het Catastro, telkens als die hoger is dan de prijs die je betaalde. Deed je aangifte over de koopprijs en lag de referentiewaarde hoger, dan volgt een complementaria voor het gat vrijwel automatisch.

De referentiewaarde is een vermoede waarde, geen onaantastbare. Je moet er eerst over betalen of aangeven, maar je kunt hem daarna aanvechten — via een rectificación de la autoliquidación of bezwaar tegen de complementaria — met bewijs dat de marktwaarde lager is: een onafhankelijke taxatie (tasación), de akte, foto’s, gebreken, vergelijkbare verkopen. Bij oudere of pre-2022-aankopen zonder referentiewaarde doet de dienst in plaats daarvan een comprobación de valores (art. 57 LGT) met expertmethodes — en die zijn het meest kwetsbaar van allemaal.

03De drie manieren om te vechten

Je hebt één maand vanaf de dag na de kennisgeving. Drie routes, en je kunt ze combineren:

• Recurso de reposición — bezwaar bij dezelfde dienst die de aanslag stuurde. Optioneel, goedkoop, één maand. Vaak een zinvolle eerste zet als de motivering zwak is.
• Reclamación económico-administrativa (TEAR) — een claim bij het regionale economisch-administratieve tribunaal, één maand. Je mag hier meteen naartoe (reposición overslaan). Hier sneuvelen de meeste slecht gemotiveerde waardecontroles.
• Tasación pericial contradictoria (TPC) — je stelt je eigen deskundige aan tegenover de waardering van de dienst. Aanvragen binnen de maand schort de betaling van de complementaria automatisch op, zonder dat een zekerheid nodig is — precies daarom is het zo’n sterke zet: de klok stopt en de aanslag bevriest terwijl de waarden worden vergeleken.

04Termijnen, betaling en opschorting

De maand is hard. Mis je hem, dan wordt de voorlopige aanslag definitief en invorderbaar — met toeslagen als hij naar de inning gaat (apremio). Negeer de brief niet omdat hij intimiderend oogt; een onbeantwoorde complementaria is juist de dure.

Betalen om bezwaar te maken hoeft niet. Een reposición of TEAR-claim kan met een verzoek tot opschorting worden ingediend, en een TPC schort automatisch op. Rente loopt op de achtergrond door, dus een snel en goed onderbouwd bezwaar is goedkoper dan een traag — maar een verkeerde aanslag “voor de zekerheid” betalen en later terugvorderen is de dure weg.

05De klassieke fouten (elk kost echt geld)

• Uit angst betalen. De aanslag is voorlopig en binnen één maand aanvechtbaar; de meeste zwakke waardecontroles worden vernietigd. Eerst betalen, later terugvragen is traag en vaak onnodig.
• De maandtermijn missen. Daarna is de aanslag definitief en gaat hij naar gedwongen inning met toeslagen. Dit is de duurste fout.
• De TPC niet gebruiken. Het is de enige route die de betaling gratis bevriest terwijl een onafhankelijke deskundige hertaxeert.
• Sowieso onder de valor de referencia aangeven. Koop je nog, dan voorkomt aangifte over de referentiewaarde (of het bezwaar vooraf plannen) de complementaria helemaal.
• Aannemen dat de dienst de waarde goed had. Waardecontroles worden routineus vernietigd wegens slechte motivering — een generieke methode, geen bezoek, geen rekening met de echte staat van je woning.